Świadczenia pomocy społecznej są zróżnicowane, niektóre z nich mają charakter obligatoryjny, a inne fakultatywny. Każdy rodzaj świadczenia ma ustawowo określone przesłanki będące podstawą ich przyznania. Wyodrębnić można następujące rodzaje świadczeń w usługach i pieniężne. Udzielane są bezpłatnie, odpłatnie lub za częściową odpłatnością.
Świadczenia pieniężne to:
- zasiłek stały wraz ze składką na ubezpieczenie zdrowotne,
- zasiłek okresowy,
- zasiłek celowy
- specjalny zasiłek celowy,
- Wieloletni rządowy program „Posiłek w szkole i w domu”
Udzielenie któregoś z powyższych świadczeń wymaga wcześniejszego przeprowadzenia przez pracownika socjalnego wywiadu środowiskowego, celem ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób czy rodzin.
Zasiłek Stały przysługuje:
1. Pełnoletniej osobie samotnej gospodarującej jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej, wynoszącego 1010 zł. i która jednocześnie jest:
- niezdolna do pracy z powodu wieku, tj. osiągnęła wiek określony w art. 24 ust. 1, 2 i 2a oraz w art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych,
- całkowicie niezdolna do pracy lub całkowicie niezdolna do pracy i samodzielnej egzystencji, co musi być potwierdzone orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS albo legitymuje się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności stwierdzonym orzeczeniem Powiatowego lub Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności albo do I lub II grupy inwalidów.
2. Pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, której dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie wynoszącego 823 zł i która jednocześnie jest:
- całkowicie niezdolna do pracy lub całkowicie niezdolna do pracy i samodzielnej egzystencji, co musi być potwierdzone orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS albo jest zaliczona do I lub II grupy inwalidów albo legitymuje się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności stwierdzonym orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności;
- niezdolna do pracy z powodu wieku, tj. osiągnęła wiek określony w art. 24 ust. 1, 2 i 2a oraz w art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Wysokość zasiłku stałego:
- w przypadku osoby samotnie gospodarującej – będzie stanowić różnicę między kwotą wynoszącą 130 proc. kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej a jej dochodem, lecz kwota zasiłku nie będzie mogła być wyższa niż 1229 zł miesięcznie;
- w przypadku osoby w rodzinie – będzie stanowić różnicę między kwotą stanowiącą 130 proc. kryterium dochodowego na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie.
Zasiłek Okresowy przysługuje osobie lub rodzinie, która:
- znajduje się w szczególnie trudnej sytuacji jak np. długotrwała choroba, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego np. ZUS, KRUS
- posiada niższe dochody niż kryterium dochodowe.
Kwoty dofinansowań/kwoty udzielonego wsparcia/kwoty udzielonej pomocy:
Osoba samotna może otrzymać zasiłek maksymalnie w wys. różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnej tj. 1010 zł, a faktycznie uzyskiwanym dochodem, X 50%. Rodzina natomiast może otrzymać zasiłek okresowy do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny ( tj.823 x liczba osób w rodzinie), a dochodem faktycznym rodziny X 50%. Minimalna kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie.
Okres na jaki przyznaje się ww. zasiłek, ustalany jest przez ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy.
Zasiłek Celowy przysługuje:
- na konkretny cel, którego osiągnięcie ma zaspokoić niezbędną potrzebę życiową W ustawie o pomocy społecznej wskazano koszty, jakie mogą być pokryte w części lub w całości w ramach zasiłku celowego i są to: zakup żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także koszty pogrzebu.
Kwoty dofinansowań/kwoty udzielonego wsparcia/kwoty udzielonej pomocy:
Przyznanie zasiłku celowego ma charakter fakultatywny (uznaniowy) i rozpatrywany jest indywidualnie w zależności do okoliczności sprawy.
Specjalny Zasiłek Celowy może być przyznany:
- w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie lub rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe. Zasiłek taki nie może być wyższy niż kwota kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny.
Kwoty dofinansowań/kwoty udzielonego wsparcia/kwoty udzielonej pomocy:
Przyznanie zasiłku celowego ma charakter fakultatywny (uznaniowy) i rozpatrywany jest indywidualnie w zależności do okoliczności sprawy.
Wieloletni rządowy program „Posiłek w szkole i w domu”
zapewnia pomoc zarówno osobom starszym, niepełnosprawnym, o niskich dochodach, jak i dzieciom, które wychowują się w rodzinach znajdujących się w trudnej sytuacji.
Program przewiduje udzielenie pomocy w jednej z trzech form:
- posiłek;
- świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności.
Z tej formy pomocy mogą skorzystać osoby, spełniające warunki otrzymania pomocy wskazane w ustawie o pomocy społecznej, których dochód lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 200% kryterium dochodowego uprawniającego do świadczeń z pomocy społecznej.
Kwoty dofinansowań/kwoty udzielonego wsparcia/kwoty udzielonej pomocy
Przyznanie zasiłku celowego ma charakter fakultatywny (uznaniowy) i rozpatrywany jest indywidualnie w zależności do okoliczności sprawy.
Świadczeniami niepieniężnymi w ramach pomocy społecznej są:
Praca socjalna
Praca socjalna, o której mowa w art. 45 ustawy – czyli działalność zawodowa mająca na celu pomoc osobom i rodzinom we wzmacnianiu lub odzyskiwaniu zdolności do funkcjonowania w środowisku społecznym poprzez pełnienie odpowiednich ról społecznych oraz tworzenie warunków sprzyjających temu celowi.
Praca socjalna prowadzona jest: z osobami i rodzinami w celu rozwinięcia lub wzmocnienia ich aktywności i samodzielności życiowej,
ze społecznością lokalną w celu zapewnienia współpracy i koordynacji działań instytucji i organizacji istotnych dla zaspokajania potrzeb członków społeczności.
Praca socjalna świadczona jest osobom i rodzinom bez względu na posiadany dochód. W działalności tej wykorzystuje się właściwe jej metody i techniki, stosowane z poszanowaniem godności osoby i jej prawa do samostanowienia.
Prawo do świadczeń opieki zdrowotnej
Prawo do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej przyznawane jest na podstawie art. 54 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Świadczenie przyznaje są osobom innym niż ubezpieczone, posiadającym obywatelstwo polskie i miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, których dochód nie przekracza kryterium dochodowego określonego w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej.
Decyzję przyznającą prawo do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej wydaje się po złożeniu wniosku :
- przez osobę zainteresowaną lub
- przez świadczeniodawcę (szpital) – niezwłocznie po udzieleniu świadczenia
w przypadku stanu nagłego.
Prawo do świadczeń opieki zdrowotnej przysługuje przez okres 90 dni od dnia określonego
w decyzji, którym jest:
- dzień złożenia wniosku,
- w przypadku udzielania świadczeń w stanie nagłym - dzień udzielenia świadczenia.
Wymagane dokumenty:
- Wniosek o potwierdzenie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej.
- Dokument potwierdzający posiadanie obywatelstwa polskiego, zamieszkiwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (dowód osobisty lub inny dokument potwierdzający tożsamość wnioskodawcy - do wglądu).
- Dokumenty potwierdzające sytuację finansową wnioskodawcy oraz członków wspólnego gospodarstwa domowego.
- Dokumenty potwierdzające brak uprawnień do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu.
- W razie konieczności inne dokumenty potwierdzające trudną sytuację życiową.